![](https://hesabdanan.com/wp-content/uploads/2024/07/آموزش-سامانه-اظهارنامه-اشخاص-حقوقی.jpg)
آموزش تصویری سامانه اظهارنامه اشخاص حقوقی
سامانه اظهارنامه مالیات اشخاص حقوقی
باب سوم قانون مالیات های مستقیم درباره مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی است که یکی از مهم ترین و جذاب ترین فصول این قانون به شمار می رود و به عنوان یکی از اصلی ترین پایه ها و منابع مالیاتی در کشور شناخته می شود.
مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی جدی ترین مالیات در ایران محسوب می شود؛ چرا که بخش زیادی از پرونده ها و امور مالیاتی که در کشور وجود دارند، مربوط به اشخاص حقوقی است و بخش عمده ای از پرونده های دادرسی و هیات های حل اختلاف مالیاتی مربوط به این موضوع می شود.
فصل مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی در باب ۳ قانون مالیات های مستقیم یعنی باب مالیات بر درآمد و در فصل ۵ این قانون است که ماده ۱۰۵ تا ۱۱۸ آن را شامل می شود.
تعاریف و مفاهیم مهم در مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی:
۱ – شرکت های تجاری: یکی از انواع اشخاص حقوقی هستند که به موجب قانون و اداره ثبت شرکت ها و به منظور انجام امور تجارتی موضوع ماده ۲ قانون تجارت، تحت عنوان شرکت تجاری به ثبت می رسند.
شرکت های تجاری یک نوع شخصیت حقوقی هستند، یعنی اشخاصی که دارای هویت فرضی هستند و به موجب قوانین و مقررات به وجود می آیند و ویژگی انسان ها را ندارند و انسان ها آن ها را به ثبت رسانده اند و بعد از ثبت، دارای شخصیت مستقل قانونی می شوند که فعالیت آن ها ذیل فعالیت های موضوع ماده ۲ قانون تجارت تعریف می شود.
فعالیت های تجاری در ماده ۲ قانون تجارت عنوان شده اند و اگر کسی این فعالیت ها را انجام دهد، تاجر شناخته می شود. تاجر می تواند شخصیت حقیقی یا حقوقی داشته باشد و اگر دارای شخصیت حقوقی باشد، شرکت تجاری نامیده می شود.
۲ – موسسه غیر تجاری: از انواع اشخاص حقوقی است که به موجب قانون و اداره ثبت شرکت ها و به منظور انجام اموری غیر از امور تجارتی موضوع ماده ۲ قانون تجارت تحت این عنوان به ثبت می رسد.
در تعریفی دیگر موسسات غیر تجاری، قالب دیگری از شخصیت های حقوقی هستند که قرار نیست امور ماده ۲ قانون تجارت را انجام دهند.
۳ – درآمد مشمول مالیات ابرازی: درآمدی که مودی در اظهارنامه مالیاتی خود به عنوان درآمد مشمول مالیات به سازمان مالیاتی اعلام می کند.
به طور کلی مفهوم ابرازی زمانی معنی پیدا می کند که درآمد مشمول مالیات توسط خود مودی به سازمان مالیاتی اعلام می شود؛ به عبارتی دیگر یعنی آن بخش از درآمد مشمول مالیات که مودی در اظهارنامه مالیاتی خود اعلام و ابراز کرده است.
۴ – مالیات ابرازی: مبلغ مالیاتی است که مودی در اظهارنامه خود اعلام می کند، یعنی مبلغ مالیاتی که مودی به عنوان مالیات خود آن را قابل پرداخت می داند.
۵ – درآمد مشمول مالیات تشخیصی: به طور کلی مودی در اظهارنامه مالیاتی درآمد مشمول مالیات خود را اعلام می کند، سپس سازمان مالیاتی پرونده و اسناد و مدارک او را مورد رسیدگی قرار می دهد و حسابرسی مالیاتی می کند. ممکن است در نتیجه این رسیدگی مالیاتی، سازمان مالیاتی مبلغ بیشتری را به عنوان درآمد مشمول مالیات ابرازی مودی در نظر بگیرد که آن را به موجب برگ تشخیص مالیاتی اعلام می کند.
حال سوالی که مطرح است این است که آیا لزوما مودی باید مالیات تشخیصی را قبول کند؟
پاسخ خیر است؛ چرا که مالیات تشخیصی، بنا بر تشخیص اداره مالیات است و قابلیت گفتگو و اعتراض در مراجع مختلف مالیاتی را دارد تا در نهایت قطعی شود.
۶ – مالیات تشخیصی: به واسطه درآمد مشمول مالیات تشخیصی، یعنی برگ تشخیصی که اداره مالیاتی به مودی ابلاغ می کند، درآمد مشمول مالیات او ضرب در نرخ مالیاتی می شود و مبلغ مالیات تشخیصی تعیین می گردد.
۷ – برگ تشخیص مالیاتی: درآمد مشمول مالیات و مالیات تشخیصی از طریق برگه تشخیص مالیات به مودی ابلاغ می شود که در آن اطلاعات هویتی مودی، اطلاعات اداره مالیاتی، مبالغ درآمد مشمول مالیات و مالیات تشخیصی قید می شود.
۸ – درآمد مشمول مالیات قطعی: پس از ارسال مالیات ابرازی و صدور برگ تشخیص مالیاتی دو حالت اتفاق می افتد؛ یا مودی درآمد مشمول مالیاتی که اداره مالیاتی برای او صادرکرده است را قبول می کند و یا نسبت به آن اعتراض دارد و وارد فرآیند دادرسی مالیاتی می شود.
در حالت دوم در نهایت پرونده مالیاتی مورد نظر نهایی می شود که درآمد مشمول مالیاتی که نهایی شده است را درآمد مشمول مالیات قطعی می گویند.
۹ – مالیات قطعی: در راستای تعریف درآمد مشمول مالیات قطعی، به مبلغ مالیاتی که به موجب درآمد مشمول مالیات قطعی صادر می شود، مالیات قطعی می گویند و مودی موظف است نسبت به پرداخت یا ترتیب پرداخت آن اقدام کند، در غیر این صورت مبلغ مالیات قطعی از طریق عملیات وصول مالیات که توسط سازمان مالیاتی انجام می شود، وصول می شود و به ممنوع الخروج کردن مودی، حکم توقیف اموال و حساب های بانکی وی و … ختم می شود.
۱۰ – برگ قطعی مالیات: برگه ای است که به موجب آن درآمد مشمول مالیات قطعی و مالیات قطعی به مودی ابلاغ می شود.
۱۱ – سال مالی: یک بازه ۱۲ ماهه است با ابتدا و انتهای مشخص و برای ارائه صورت های مالی شرکت یا مجموعه مورد استفاده قرار می گیرد.
سال مالی ممکن است همزمان با سال شمسی باشد و یا ممکن است تاریخ شروع و پایان آن متفاوت از شروع و پایان سال شمسی باشد. تاریخ دقیق سال مالی در اساسنامه اشخاص حقوقی تعیین می شود.
۱۲ – سال مالیاتی: طبق ماده ۱۵۵ قانون مالیات های مستقیم عبارت است از یک سال شمسی، یعنی از اول فروردین تا آخر اسفند ماه. سال مالیاتی قطعا مطابق با سال شمسی است.
در نتیجه سال مالی و مالیاتی یک شرکت می تواند بر هم منطبق باشد یا نباشد.
همان طور که می دانید اشخاص حقوقی در زمان شروع فعالیت خود اساسنامه دارند که در آن شروع و خاتمه سال مالی آن ها درج می شود و اشخاص حقوقی می توانند سال مالی متفاوت با سال شمسی داشته باشند که این مورد در خصوص صاحبان مشاغل صدق نمی کند.
اما سال مالی بسیاری از اشخاص حقوقی مطابق با سال شمسی نیست و مثلا از ۱ مهر یا مطابق سال میلادی از ۱۰ دی هر سال است و طبق ماده ۱۵۵ قانون مالیات های مستقیم، اگر سال مالی اشخاص حقوقی با سال مالیاتی آن ها تطبیق نداشته باشد، در آن صورت درآمد سال مالی آن ها به جای سال مالیاتی، مبنای تشخیص مالیات قرار می گیرد و موعد تسلیم اظهارنامه و ترازنامه و سود و زیان و سررسید پرداخت مالیات آن ها ۴ ماه پس از سال مالی آن ها است.
توجه داشته باشید که هم موعد تسلیم و هم موعد پرداخت مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی حداکثر ۴ ماه پس از سال مالی آن ها است.
حکم شمول مالیات اشخاص حقوقی:
اولین ماده از فصل مالیات بر درآمد اشحاص حقوقی ماده ۱۰۵ قانون مالیات های مستقیم است و به عنوان اولین ماده و به عبارتی مهم ترین ماده این فصل شناخته می شود؛ چرا که اولا در خصوص حکم شمول مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و ثانیا در خصوص درآمد مشمول مالیات و نرخ مالیاتی اشخاص حقوقی صحبت می کند.
در صدر ماده ۱۰۵ قانون مالیات های مستقیم، جمع درآمد شرکت ها و درآمد ناشی از فعالیت های انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج از ایران تحصیل می شود، پس از وضع زیان های حاصل از منابع غیر معاف و کسر معافیت های مقرر، مالیاتی به نرخ ۲۵ درصد، حکم شمول مالیات اشخاص حقوقی خواهد بود.
در توضیح عبارت ” پس از وضع زیان های حاصل از منابع غیر معاف ” می توان گفت اگر منبع مالیاتی معاف داشته باشیم، زیان مربوط به آن قابل قبول نیست، چرا که از سود این درآمد، چون معاف است، مالیاتی پرداخت نمی شود و طبق قانون، اگر از یک منبع مالیاتی، مالیات پرداخت نشود و معاف باشد، هزینه ها و زیان های مربوط به آن نیز غیر قابل قبول است، مثل صادرات.
در ادامه اگر معافیتی برای اشخاص حقوقی وجود داشته باشد از درآمد آن ها کسر می شود.
همچنین اشخاص حقوقی برای برخی درآمد های خود در قانون نرخ جداگانه ای دارد، مثل درآمد اتفاقی که طبق ماده ۱۱۹ قانون مالیات های مستقیم به نرخ ماده ۱۳۱ این قانون محاسبه خواهد شد.
ضمنا نرخ مالیات اشخاص حقوقی ثابت و ۲۵ درصد است و مانند اشخاص حقیقی یا صاحبان مشاغل دارای نرخ پلکانی نیستند.
تعریف اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی:
طبق ماده ۱ آیین نامه اجرایی ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم، اظهارنامه مالیاتی فرمی است به منظور اظهار درآمدها، هزینه ها، دارایی، بدهی، سرمایه، معافیت ها، درآمد مشمول مالیات، مالیات، بخشودگی مالیاتی و اطلاعات هویتی و مکانی که برای صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی موضوع قانون مالیات های مستقیم بر حسب نوع و حجم فعالیت اشخاص مذکور مطابق نمونه هایی است که توسط سازمان مالیاتی تهیه و اعلام می شود.
انواع اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی:
۱ – اظهارنامه اصلی که در ماده ۱۱۰ قانون مالیات های مستقیم به آن اشاره شده است و طبق آن اشخاص حقوقی باید ظرف ۴ ماه پس از سال مالی یا مالیاتی خود اظهارنامه اصلی خود را ارسال و مالیات مربوطه را پرداخت کنند.
۲ – در کنار اظهارنامه اصلی، اظهارنامه جایگزین است که برابر با آخرین اظهارنامه ای است که در موعد قانونی برای سازمان مالیاتی ارسال می شود.
۳ – اظهارنامه اصلاحی که طبق تبصره ماده ۲۲۶ قانون مالیات های مستقیم حداکثر ظرف ۱ ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم ارسال اظهارنامه به منظور رفع اشتباهات اظهارنامه اصلی ارسال می شود.
باید توجه داشت فقط اشتباه در طبقه بندی و اشتباهات محاسباتی از نظر سازمان مالیاتی مورد قبول خواهد بود و اگر در مواردی غیر از این دو مورد، مثل این که عدد فروش اشتباه وارد شده باشد، اظهارنامه اصلاحی فرستاده شود، سازمان مالیاتی آن را قبول نخواهد کرد.
روش های تسلیم اظهارنامه اشخاص حقوقی:
طبق ماده ۴ آیین نامه اجرایی ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم اولین روش ارسال اظهارنامه مالیاتی، روش الکترونیکی است که در حال حاضر ۹۹ درصد مودیان از این روش برای ارسال اظهارنامه خود استفاد می کنند و از طریق سامانه my.tax.gov.ir که همان سامانه درگاه ملی خدمات الکترونیکی سازمان مالیاتی است، می توان نسبت به ارسال اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی اقدام کرد.
اما روش های دیگری نیز جهت ارسال اظهارنامه مالیاتی وجود دارد مانند روش دستی که طبق ماده ۱۷۷ قانون مالیات های مستقیم می توان اظهارنامه مالیاتی را به صورت دستی به ادارات مالیاتی تحویل داد.
روش سوم نیز طبق ماده ۱۷۸ قانون مالیات های مستقیم روش پستی است که در آن مودی می تواند اظهارنامه مالیاتی یا سایر اوراق مالیاتی را که موظف به ارسال آن است، از طریق اداره پست برای اداره مالیاتی ارسال کند. در این صورت تاریخ تسلیم اظهارنامه مالیاتی به اداره پست در حکم تاریخ تسلیم به سازمان مالیاتی خواهد بود.
لازم به ذکر است هر چند که روش دستی و روش پستی طبق قانون مالیات های مستقیم پیش بینی شده اند، اما معمولا ادارات مالیاتی از دریافت و پذیرش آن ها خودداری می کنند.
تعداد اظهارنامه های مالیاتی اشخاص حقوقی:
ماده ۳ آیین نامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم در خصوص اشخاص حقوقی می گوید هر شخص حقوقی دارای یک دفتر اصلی است و طبق ماده ۱۱۰ این قانون مودی باید اظهارنامه مالیاتی خود را به اداره امور مالیاتی محل فعالیت اصلی خود تسلیم کند.
درباره اشخاص حقوقی محل فعالیت اصلی آن ها جایی است که کار اصلی شرکت در آن انجام می شود و چنانچه شخص حقوقی محل فعالیت دیگری داشته باشد، به عنوان شعبه در پرونده مالیاتی او تعریف می شوند و در نتیجه اشخاص حقوقی صرفا یک اظهارنامه مالیاتی ارسال می کنند.
بنابراین اشخاص حقوقی برای کلیه درآمدهایی که به دست می آورند، صرفا یک اظهارنامه ارسال می کنند، یعنی مثلا اگر شرکتی در کار خرید و فروش مواد معدنی است و همزمان خرید و فروش ملک هم انجام می دهد، یا درآمد اتفاقی دارد و یا ملکی را اجاره داده است و درآمد اجاره نیز به دست می آورد، هر چند که برای درآمد اجاره اظهارنامه ماده ۸۰ و برای درآمد اتفاقی اظهارنامه موضوع ماده ۱۲۶ قانون مالیات های مستقیم وجود دارد، اما طبق تبصره ماده ۱۱۰ قانون مالیات های مستقیم، اشخاص حقوقی برای کلیه درآمدهای خود یک اظهارنامه ارسال می کنند و نیاز به اظهارنامه های دیگری که در این قانون پیش بینی شده است، ندارند.
سامانه اظهارنامه اشخاص حقوقی:
همان طور که گفته شد، ماده ۱۱۰ قانون مالیات های مستقیم، حکم ارسال اظهارنامه و ترازنامه و سود و زیان اشخاص حقوقی را عنوان می کند و طبق آن اشخاص حقوقی مکلف هستند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان خود را حداکثر تا ۴ ماه پس از سال مالیاتی خود به اداره امور مالیاتی که محل فعالیت اصلی شخص حقوقی در آن واقع است، تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت نمایند.
بر همین اساس لازم است اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی و ضوابط و مقررات مربوط به مالیات آن ها که باید برای کار با سامانه اظهارنامه اشخاص حقوقی بدانید، مورد بررسی قرار گیرد.
آموزش پیش رو طبق جدیدترین و به روز ترین مقررات مالیاتی حاکم بر کشور و توسط آقای سید علی سرحدی، مشاور و مدرس مالیاتی و مدیر عامل موسسه حسابدانان که دارای تجربه چندین و چند ساله در امور اجرایی هستند، در اختیار شما خوانندگان گرامی قرار گرفته است.
در این آموزش صفر تا صد موارد ارسال اظهارنامه اشخاص حقوقی و توضیحات و تشریحات قوانین و مقررات مالیاتی مربوطه، خدمت شما ارائه شده است.
همچنین اگر شخص حقیقی هستید و یا در کنار شخص حقوقی خود، به صورت صاحبان مشاغل نیز فعالیت دارید، می توانید جهت محاسبه سریع و تقریبی مالیات خود، روی پنل محاسبه مالیات صاحبان مشاغل کلیک کنید.
رایگان!
![سید علی سرحدی](https://hesabdanan.com/wp-content/uploads/2020/11/Sarhaddi-2-120x120.jpg)